ΒΟΥΛΗ Επί του ... Περιστυλίου

ΑΡΘΡΑ | ΠΡΩΗΝ ΥΠΟΥΡΓΟΙ

Του Σταύρου Κοντονή Δύο προτάσεις για την αναθεώρηση του Συντάγματος

Πρώην υπουργού

Η συζήτηση αναθεώρησης του Συντάγματος προέ κυψε με αφορμή την διαδικασία εκλογής του Προέ δρου της Δημοκρατίας. Η επιλογή του Πρωθυπουρ γού να προτείνει ως υποψήφιο Πρόεδρο τον κ. Κ. Τασούλα, επενδύθηκε με την εξαγγελία αλλαγών που θα αφορούν την θητεία του νέου Προέδρου, δη λαδή, εκλογή για μία θητεία, η οποία θα είναι πλέον εξαετής. Επαναλαμβάνεται δυστυχώς το αρνητικό φαινόμενο, η εξαγγελθείσα αναθεώρηση να προβάλ λεται παρεμπιπτόντως και για λόγους κομματικών σκοπιμοτήτων, οι οποίοι στην παρούσα περίπτωσή έχουν να κάνουν αποκλειστικά και μόνο με την μη επανεκλογή της σημερινής Προέδρου. Πέραν αυτού η κυβέρνηση δεν έχει προϊδεάσει για τίποτε άλλο, ούτε την Βουλή, ούτε βεβαίως την κοινωνία. Πορευόμαστε σε μία ακόμη αναθεώρηση στα τυφλά και πιθανολογώ ότι μάλλον θα βρεθούμε προ δυσάρεστων εκπλήξεων στο τέλος αυτής της διαδικασίας, αν τελικά πραγματοποιηθεί και δεν με τατεθεί στο βαθύ μέλλον λόγω πρόωρων εκλογών. Να θυμηθούμε ότι η τελευταία προσπάθεια αναθε ώρησης του Συντάγματος, ξεκίνησε επί της κυβέρ νησης του ΣΥΡΙΖΑ και ολοκληρώθηκε (ουσιαστικά ακυρώθηκε) από την κυβέρνηση της ΝΔ η οποία εξελέγη αυτοδύναμη τον Ιούλιου του 2019. Ευτυ χώς στην πρόταση συνταγματικής αναθεώρησης δεν είχε περιληφθεί η άμεση εκλογή του ΠτΔ από τον λαό, αφού τέσσερις βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ κα ταψηφίσαμε την πρόταση. Δεν χρειάζεται βεβαίως να επιχειρηματολογήσει κανείς για τις πολύ πιθα νές, έως βέβαιες καταστροφικές συνέπειες μία τέτοιας διαδικασίας. Ο ΠτΔ ο οποίος εκφράζει την ενότητα του έθνους και αποτελεί τον εγγυητή της πιστής τήρησης του Συντάγματος, θα είχε αναγκα στικά εμπλακεί στους κομματικούς ανταγωνισμούς, ως υποψήφιος μιας πολιτικής παράταξης και αν είχε εκλεγεί ο υποψήφιος της αντιπολίτευση, θα μεταβαλλόταν σε άτυπο αρχηγό της, εκμηδενίζο ντας τον θεσμό του αρχηγού της αξιωματικής αντι πολίτευσης. Οι συνέπειες για το ήδη επιβαρυμένο πολιτικό σύστημα θα ήταν καταστροφικές και μη αναστρέψιμες. Δυστυχώς η λανθασμένη και πρόχειρη πρόταση αλ λαγής των διατάξεών του άρθρου 32 του Συντάγ ματος, που αφορούσε τον απαιτούμενο αριθμό βου λευτών (180) για την εκλογή του ΠτΔ στην τρίτη ψηφοφορία και είχε δικαιολογηθεί ως μέσον για την μη πρόωρη διάλυση της Βουλής, έδωσε την δυνατό τητα στην σημερινή κυβέρνηση να προχωρήσει στην αναθεώρηση του ανωτέρου άρθρου με αποτέλεσμα

να προβλέπεται πλέον εκλογή Προέδρου Δημοκρα τίας, με περιορισμένο αριθμό βουλευτών (150) ή ακόμη και με σχετική πλειοψηφία. Δεν χρειάζεται να επιχειρηματολογήσει κάποιος για το ότι πλέον η κυβερνητική πλειοψηφία έχει την απόλυτη δυ νατότητα εκλογής ΠτΔ της επιλογής της, χωρίς ν’ αναζητήσει ευρύτερες συναινέσεις, τις οποίες έχει ανάγκη το πολιτικό σύστημα αυτήν ιδίως την περίοδο. Όπως προανέφερα η αλλαγή των αριθμητικών προ ϋποθέσεων για την εκλογή ΠτΔ πραγματοποιήθηκε στην βάση της σωστής καθ’ όλα πρόθεσης να μην διαλύεται πρόωρα η Βουλή, όταν δεν επιτυγχάνε ται η εκλογή με την τρίτη ψηφοφορία και τον σχη ματισμό πλειοψηφίας τριών πέμπτων. Αυτό ήταν απολύτως λογικό αφού μετά την αναθεώρηση του Συντάγματος το 1985 και την κατάργηση των λεγο μένων υπερεξουσιών του Προέδρου της Δημοκρα τίας, δεν συνέτρεχε κανένας λόγος να διαλύεται η Βουλή εξ αυτού του λόγου. Όμως όπως συμβαίνει πολλές φορές οι σωστές προθέσεις ακυρώνονται από τις λανθασμένες επιλογές που πραγματοποιού νται προς ευόδωση τους. Η μη διάλυση της Βουλής όμως θα μπορούσε να επιτευχθεί με μόνη την κα τάργηση της πρόβλεψης για την προσφυγή σε εκλο γές και την ταυτόχρονη πρόβλεψη, ότι η Βουλή και κυρίως τα κόμματα θα συνέχιζαν με αλλεπάλληλες ψηφοφορίες και με όριο πάντα τα τρία πέμπτα (180) να καταλήξουν στην καλύτερη υποψηφιότητα, στη βάση της συνεννόησης και της συναίνεσης, που τε λικά ο ίδιος ο θεσμός του ΠτΔ προδιαγράφει. Με αυτόν τον τρόπο και η διάλυση της Βουλής θα απο φεύγετο και η παντοκρατορία της κυβέρνησης δεν θα μπορούσε να εκδηλωθεί. Αν όμως η διάλυση της Βουλής λόγω αδυναμίας εκλογής ΠτΔ πλέον δεν μπορεί να πραγματοποιη θεί, έστω με τον τρόπο που το Σύνταγμά μας προ βλέπει, είναι αναγκαίο επιτέλους να τροποποιηθεί εκ βάθρων το άρθρο 37 του Συντάγματος, το οποίο προσδιορίζει την διαδικασία των διερευνητικών

εντολών, σε περίπτωση που ένα κόμμα δεν έχει την «δεδηλωμένη» εμπιστοσύνη της Βουλής για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Η διαδικασία των διερευνητικών εντολών διαρκεί εννέα ημέρες. Δηλαδή μέσα σε εννέα ημέρες το πολύ, τα κόμμα τα που προτίθενται να συμπράξουν σε συμμαχική κυβέρνηση θα πρέπει να παρουσιάσουν ένα πλήρες και αναλυτικό κυβερνητικό πρόγραμμα. Αυτό είναι αδύνατον, αφού η κατάστρωση ενός τέτοιου προ γράμματος είναι βέβαιο ότι θα απαιτήσει μακρά χρονική προσπάθεια. Το παράδειγμα των συμμα χικών κυβερνήσεων σε άλλα κράτη της Δυτικής Ευρώπης, ιδίως την Γερμανία, η οποία έχει μακρά παράδοση συμμαχικών κυβερνήσεων το επιβεβαιώ νει. Το Σύνταγμα του 1975 στο σημείο αυτό μας πεί θει, ότι ο συνταγματικός νομοθέτης εμμέσως πλην σαφώς θέλησε ν’ αποκλείσει τις κυβερνητικές συ νεργασίες. Αυτό ήταν απολύτως εναρμονισμένο με έναν εκλογικό νόμο, ο οποίος έθετε ως όριο εισό δου ενός κόμματος στην δεύτερη κατανομή το 17% και αποτελούσε εκδοχή πλειοψηφικού συστήματος. Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει. Ο εκλογικός νόμος έχει γίνει αναλογικότερος, με αποτέλεσμα παραμονές των εκλογών να πιθανολογούνται κυ βερνητικές συνεργασίες. Για να πραγματοποιηθούν όμως αυτές θα πρέπει να υπάρξουν συνταγματικές αλλαγές πανομοιότυπες του Γερμανικού Συντάγμα τος, αλλιώς οι συνεργασίες, εάν τελικά προκύψουν, είτε θα έχουν συμφωνηθεί προ των εκλογών ερή μην του εκλογικού σώματος, είτε θα συγκροτηθούν στη βάση γενικών προγραμματικών κατευθύνσεων, με πιθανότατο ενδεχόμενο να καταρρεύσουν στην πρώτη δύσκολη στιγμή. Μια συνταγματική αναθεώρηση που θα προαγάγει την πολιτική συναίνεση και την διαμόρφωση ευρυ τέρων πλειοψηφιών έχει ανάγκη η κοινωνία και ο λαός μας και το Σύνταγμα μπορεί να ωθήσει σε αυτό το ζητούμενο, μετά από μία δεκαπενταετία κρίσης και απογοήτευσης. Ο Σταύρος Κοντονής είναι δικηγόρος, πρώην υπουργός

9

ΜΑΪΟΣ 2025