ΒΟΥΛΗ Επί του ... Περιστυλίου

ΑΦΙΕΡΩΜΑ | ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

Του Αλέκου Παπαδόπουλου Η χώρα χρειάζεται αλλαγή του Βασικού Θεσμικού Συστήματος

Ζούμε μια διαρκή και συνολική παρεκτροπή του κοι νοβουλευτισμού η οποία δυστυχώς έχει τόσο πολύ ταυτιστεί με την αρνητική πορεία του τόπου ώστε να μην είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί με ημίμετρα και εμβαλλωματικές λύσεις. Απαιτείται αντίθετα μία θαρραλέα και ριζοσπαστική αντιπαράθεση με όλες τις παθογένειες του ισχύο ντος κοινοβουλευτικού κακέκτυπου,με όλες τις κακοήθεις στρεβλώσεις των θεσμών πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε το σημερινό κλυδωνιζόμενο συθέμελα οικοδόμημα του ελληνικού πολιτικού συ στήματος. Θα μπορούσε να υποστηριχθεί προς την κατεύθυν ση αυτή η καθιέρωση ενός προεδρικού συστήματος όπως αυτό που ισχύει στις ΗΠΑ ή στην Κύπρο. Ωστόσο απέναντι σε μία τέτοια προοπτική ανακύ πτουν δύο σημαντικά προβλήματα. Το πρώτο που είναι και ανυπέρβλητο είναι η σύνταγ ματική απαγόρευση αλλαγής της μορφής του πολι τεύματος ως προεδρευομένης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Το δεύτερο αφορά την ουσία μιας τέτοιας πρότα σης. Το προεδρικό σύστημα είναι εντελώς έξω από τη δημοκρατική και κοινοβουλευτική μας παράδο ση και ως εκ τούτου δεν μπορεί να θεωρηθεί “τομή μέσα στη συνέχεια” δηλαδή δεν πληρεί τη σημαντι κότερη κατά την άποψή μου προϋπόθεση για την επιτυχή έκβαση κάθε σοβαρής μεταρρύθμισης. Γι’ αυτό η λύση πρέπει να αναζητηθεί τόσο από συ νταγματική όσο και από πολιτική άποψη μέσα στο πλαίσιο της προεδρευομένης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας εξαντλώντας όλα τα όριά του. Αυτό πρακτικά θα μπορούσε να σημάνει τα εξής: -Επαναφορά σχεδόν του συνόλου των αρμοδιοτή των που διαθέτει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας με το Σύνταγμα του 1975 (με κάποιες ενδεχομένως εξαιρέσεις ή αλλαγές που θα μπορούσε να συζητη θούν, αν και όταν φτάσει η ώρα, αλλά και κάποιες προσθήκες όπως ενδεικτικά η επιλογή της ηγεσίας των Ανωτάτων Δικαστηρίων και των Ανεξάρτητων Αρχών, (8έπειτα από πρόταση πολλαπλάσιου αριθ μού υποψηφίων από την παρακάτω προτεινόμενη Γερουσία). Σε αυτά θα ήταν χρήσιμο κατά την άποψή μου να προστεθεί η δυνατότητα να παραπέμπει ο Πρόε δρος της Δημοκρατίας, κατά την κρίση του, ψηφι σμένα νομοσχέδια στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο προκειμένου αυτό να ασκεί προληπτικό έλεγχο της συνταγματικότητάς τους, μετεξελισόμενο έτσι ενδεχομένως και με την ανάληψη ορισμένων πρό σθετων σχετικών αρμοδιοτήτων σε οιονεί Συνταγ ματικό Δικαστήριο. -Εκλογή του Προέδρου από το λαό με άμεση καθο λική μυστική ψηφοφορία με πλειοψηφία 50+1 των ψηφισάντων, άρα και με δεύτερο γύρο αν χρειαστεί. Η εκλογή αυτή θα γίνεται κάθε πέντε χρόνια πριν από τις βουλευτικές εκλογές οι οποίες θα γίνονται επίσης κάθε 5 χρόνια.

-Καθιέρωση Γερουσίας Η θεσμική ενίσχυση του Προέδρου της Δημοκρατί ας θα μπορούσε να συνδυαστεί με την καθιέρωση Γερουσίας, με 50 αιρετά από τον λαό μέλη (και αντί στοιχη μείωση των μελών της Βουλής στα 250) και με αρμοδιότητες αφενός μεν νομοθετικές και ελε γκτικές αφετέρου δε εγγυητικές και μετριαστικές. Με μία τέτοια καθιέρωση θεωρώ ότι θα προσθέσει πολιτική ωριμότητα και θεσμικό βάθος στην νομο θετική λειτουργία ενώ παράλληλα θα αποτελέσει ένα επιπλέον στοιχείο ισορροπίας στη λειτουργία των πολιτικών μας θεσμών. -Νέο εκλογικό σύστημα. Με μία τέτοια νέα συνταγματική διαρρύθμιση είναι προφανές ότι το πολιτικό τοπίο αναδιατάσσεται, η πολιτική ζωή αναπροσανατολίζεται, οι πολιτικοί συσχετισμοί αναδιαμορφώνονται. Αναπόφευκτα δε και τα κόμματα αντιστοιχούνται με όλους τους αναγκαίους μετασχηματισμούς στη νέα θεσμική πραγματικότητα, την προώθηση των συναινέσεων και συνεργασιών. Όλα αυτά βεβαίως πρέπει να συνδυαστούν με την κατάργηση, επιτέλους, του σταυρού προτίμησης, που αποτελεί αναμφισβήτητα την πιο βαθιά ρίζα της πελατειακής συναλλαγής. Επίσης χρειάζεται ένα σύστημα ομοιομορφίας μέ την καθιέρωση μέχρι τριεδρικων εκλογικών περι φερειών. Είναι απαράδεκτο να έχουμε ένα εκλογικό σύστημα πολλών ταχυτήτων ( από μονοεδρικές μέχρι 40εδρι κές μέχρι πρόσφατα) -Αποτροπή ενδιάμεσων εκλογών. Σημαντική τομή θεωρώ την αποτροπή καταχρη στικών διαλύσεων της Βουλής με την καθιέρωση δήλης ημερομηνίας ως προς την διεξαγωγή των εκλογών ακόμα και αν μεσολαβήσουν για οποιονδή ποτε αναγκαίο λόγο ενδιάμεσες εκλογές. Αν για οποιοδήποτε λόγο προκύψει ανάγκη εκλο γών κατά τη διάρκεια της τετραετίας αυτές να γίνο νται μόνο για το υπόλοιπο της τετραετίας. Με αυτό τον τρόπο σταματάει η συνεχής εκλογο λογία, ενώ η πολιτική ζωή δεν θα είναι έρμαιο των δημοσκοπήσεων. Διασφαλίζεται η πολιτική σταθε ρότητα και δεν αναστατώνεται η οικονομική ζωή από τους τυχοδιωκτισμούς του εκάστοτε Πρωθυ πουργού. Αυτή η διάταξη συμπεριελήφθηκε στο σουηδικό σύνταγμα και απεδείχθη σοφή, αφού από τότε μόνο μία φορά έχουν προκηρυχθεί πρόωρες εκλογές, το 1958. ΥΓ. Τα συντάγματα τα φτιάχνουν οι πραγματικότητες και οι ανάγκες των εποχών που προκύπτουν στις κοινωνίες. Ούτε προηγούνται ούτε έπονται της πραγματικότη τας. Στην χώρα μας χάθηκαν ευκαιρίες…

Πρώην υπουργού

Επισημαίνω πάντα με έμφαση και με πάθος τις αδυ ναμίες του πολιτικού συστήματος γιατί στην όποια ιεράρχηση των πολλών προβλημάτων της χώρας θεωρώ πρώτη προτεραιότητα και αναγκαίο πρό κριμα την αναμόρφωση του Βασικού Συστήματος. Ενίσχυση του Προέδρου της Δημοκρατίας Η πρώτη πρόταση που νομίζω ότι θα δημιουργού σε τις προϋποθέσεις για να ξεκολλήσουμε από το τέλμα στο οποίο οδηγήθηκε ο μεταπολιτευτικός κοινοβουλευτισμός είναι η αποκατάσταση της ισορ ροπίας μεταξύ των δύο πόλων της εκτελεστικής εξουσίας, πού διαταράχτηκε με την αναθεώρηση του 1986 με αποτέλεσμα να οδηγηθούμε σε πλήρη αποδυνάμωση του Προέδρου της Δημοκρατίας και σε υπέρμετρη ενίσχυση του Πρωθυπουργού. Είναι γνωστό ότι έκτοτε κυριάρχησε, με την επίκλη ση ενός δήθεν “γνήσιου”κοινοβουλευτικού συστή ματος ένα έτεροβαρές και άκρως προβληματικό πρωθυπουργόκεντρικό μοντέλο, χωρίς αντίβαρα, ελέγχους και ισορροπίες, με κύρια χαρακτηριστικά την πολιτική και ποιοτική υποβάθμιση της Βουλής, την εσχάτως υπερσυγκέντρωση εξουσιών και την σχεδόν ολοκληρωτική αποθεσμοποίηση της χώρας.

10 ΤΕΥΧΟΣ_ 093