ΒΟΥΛΗ Επί του ... Περιστυλίου

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ | ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Δολοφονία Καποδίστρια, Ελαιογραφία Χαράλαμπος Παχής, Μουσείο Καποδίστρια, Κέρκυρα

έως τον Καποδίστρια, ήρθε αντιμέτωπο με την αρνητική απολυτότητα με την οποία αντιμετώ πισαν οι ευρωπαϊκές δεσποτείες/απολυταρχί ες την ελληνική επανάσταση σε συνδυασμό με την ανησυχία τους ότι ένα κράτος ισοδύναμο με την ισχύ του ελληνικού κόσμου θα αποτελούσε εμπόδιο στην ηγεμονική τους φιλοδοξία. Η λύση στην οποία απέληξαν προκειμένου να συγκατανεύσουν στην ελληνική ανεξαρτησία ήταν εντέλει η επιβολή της ελέω θεού μοναρ χίας/απολυταρχίας, στο πλαίσιο ενός μη βιώσι μου κρατικού μορφώματος θεσμημένου δίκην προτεκτοράτου. Στην αναντιστοιχία αυτή ευρί σκεται η βάση του γεγονότος ότι το πολιτειακό ζήτημα αναδείχθηκε στη διάρκεια της επανά στασης ως μείζον εσωτερικό ζήτημα που τρο φοδότησε έως μια στιγμή και τους εμφυλίους αλλά και στη συνέχεια μέχρι σήμερα. 4. Ο Καποδίστριας είναι ο πρώτος που διακήρυ ξε και έθεσε στην ημερήσια διάταξη του Συνε δρίου της Βιέννης και αλλού στις ευρωπαϊκές συνδιασκέψεις την αρχή των εθνοτήτων η οποία σηματοδοτούσε την αποτίναξη της ευρωπαϊκής απολυταρχίας και του φεουδαλικού χαρακτήρα των κοινωνιών τους. Από τη θητεία του στην

Ιόνια Πολιτεία μέχρι το τέλος του βίου του δεν έπαψε να είναι πολέμιος της απολυταρχίας και να διακινεί το κοσμοπολιτειακό δημοκρατικό κράτος της ελληνικής εθνικής οικουμένης. Η συγκατάνευσή του στο όριο του συμβιβασμού με τις Δυνάμεις για την επίτευξη της εθνικής ανε ξαρτησίας αποκαλύπτεται στην αλληλογραφία του με τον Λεοπόλδο αλλά και από το σύνολο της δράσης του όπως στην Ελβετία και, βεβαί ως, στη διάρκεια της διακυβέρνησης της χώρας όπου επιχείρησε να επαναφέρει τη δημοκρατία στα κοινά. Στο εγχείρημά του αντιτάχθηκαν οι κοτζαμπάσηδες σε αγαστή συμμαχία με τον Μαυροκορδάτο, συμπεριλαμβανομένου και του Κοραή ο οποίος αντιμετώπισε με λιβελογρα φική οργή τον αγώνα του για τη θωράκιση της ελληνικής ανεξαρτησίας. Ο Καποδίστριας θα θέσει στην υπηρεσία του αγώνα τη βαθιά γνώση των ευρωπαϊκών πραγ μάτων. Τροφοδοτεί τους επαναστατημένους Έλληνες με υπομνήματα στα οποία αναλύει τον χαρακτήρα και τις πολιτικές της Ιεράς Συμμα χίας όπως και της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Στη στρατηγική του εξηγεί γιατί η οθωμανική κρίση μπορεί να γίνει ο απόλυτος αρωγός για

την επιτυχία της επανάστασης. Ακόμη και στο μέσον της επανάστασης, μετά την αποτυχία του εγχειρήματος Υψηλάντη στη Μολδοβλαχία, ο Καποδίστριας πίστευε ότι ήταν εφικτή η επιτυχία της και η απελευθέρωση του μείζονος ελληνισμού. Έθετε όμως ως προϋπό θεση οι Έλληνες να ομονοήσουν και να συγκρο τήσουν ως είχαν τακτικό κράτος με το οποίο να αντιμετώπιζαν ευθέως τον Οθωμανό κατακτητή με αυτό ως όχημα μέσα στην επικράτειά του. Κεντρικό πρόβλημα για αυτόν ήταν οι Έλληνες να επιδιώξουν την ελευθερία τους με τις δικές τους δυνάμεις, χωρίς έξωθεν βοήθεια. Διότι, εξηγούσε, εάν ελευθερώνονταν με τη συνδρο μή ξένων δυνάμεων -αυτό που εφοβείτο και πράγματι συνέβη- θα ήταν να μεταβληθούν σε «ιδεολογική αποικία». Απαντώντας σε εκείνους που προσδοκούσαν τη συνδρομή της Ρωσίας για την απελευθέρωση της χώρας, τους καλούσε να αναστοχασθούν την άποψή τους, διότι εν τοιαύ τη περιπτώσει εάν δεν διαμοίραζε τα ιμάτιά της το αποτέλεσμα θα ήταν να μεταβληθούν σε «ρω σογραικούς». Ο Καποδίστριας διακήρυττε με τον τρόπο αυτόν ότι ανάλογα θα συνέβαιναν εάν μας απελευθέρωναν οι Γάλλοι (οι «γαλλογραικοί του

74 ΤΕΥΧΟΣ_ 093