ΒΟΥΛΗ Επί του ... Περιστυλίου

ΑΡΘΡΑ | ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΛΟΓΟΙ

Χαράλαμπος Τσιλιώτης Έξι βασικές προτάσεις για την αναθεώρηση του Συντάγματος

Αναπληρωτής Καθηγητής Συνταγματικού και Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

Τον Δεκέμβριο του 2024 συμπληρώθηκαν 5 χρόνια από την δημοσίευση του Ψηφίσματος της Θ΄ Αναθε ωρητικής Βουλής στο ΦΕΚ οπότε και τερματίστηκε το προβλεπόμενο από το άρθρο 110 παρ. 6 κώλυμα για την έναρξη διαδικασίας νέας συνταγματικής αναθεώρησης. Ενόψει τούτου λοιπόν έχει ξεκινήσει μία συζήτηση για την αναγκαιότητα και την έκταση ενός νέου αναθεωρητικού διαβήματος. Μία νέα συ νταγματική αναθεώρηση είναι κατά την γνώμη μου αναγκαία και πρέπει να είναι και εκτενής. Τα βασι κότερα, αν και όχι τα μοναδικά, σημεία της που θα εκθέσω στο παρόν άρθρο είναι τα ακόλουθα: 1. Πρώτη απ’ όλες την αναθεώρηση του άρθρου 16 παρ. 5 και 8 εδ. β΄ Σ για την Ανώτατη Εκπαίδευση η οποία είναι ίσως η πιο επιβεβλημένη. Με την ανα θεώρηση αυτή θα πρέπει να καταργηθεί το αναχρο νιστικό κρατικό μονοπώλιο στην παροχή ανώτατης εκπαίδευσης, χωρίς να παραβλάπτεται η δημόσια Ανώτατη Εκπαίδευση, και να αφεθεί το ζήτημα της ιδιωτικής εκπαίδευσης στον κοινό νομοθέτη, ο οποί ος όμως δεν θα ενεργεί συνταγματικά ανεξέλεγκτα αλλά με ορισμένες προϋποθέσεις που θα προβλέπει το Σύνταγμα, στις οποίες δεν θα εντάσσεται απαραί τητα ο μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας τους. 2. Λελογισμένη ενίσχυση του ρυθμιστικού ρόλου του Προέδρου της Δημοκρατίας με άμεση εκλογή του από το εκλογικό σώμα. Θα πρέπει να επαναφερ θούν ορισμένες αρμοδιότητες που αφαιρέθηκαν από αυτόν με την συνταγματική αναθεώρηση του 1985/1986 (αυξημένος ρόλος κατά την διάλυση της Βουλής και τον διορισμό του Πρωθυπουργού σε πε ρίπτωση μη αυτοδυναμίας του πρώτου κόμματος, απεύθυνση διαγγέλματος χωρίς την προσυπογραφή του Πρωθυπουργού) ή να του δοθούν νέες αρμοδι ότητες (έλεγχος της έκτακτης και απρόβλεπτης ανάγκης για την έκδοση Πράξης Νομοθετικού Περι εχομένου, συνταγματοποίηση του Συμβουλίου των πολιτικών αρχηγών υπό την προεδρία του και με την δική του αποφασιστική αρμοδιότητα, διαιτητι κός αλλά και αποφασιστικός ρόλος για τον ορισμό της ηγεσίας της Δικαιοσύνης και των μελών των Ανεξάρτητων Διοικητικών Αρχών, όταν η Βουλή που καταρχήν πρέπει να έχει την αρμοδιότητα δεν

μπορεί να αποφασίσει με αυξημένη πλειοψηφία). 3. Αλλαγές στην Δικαιοσύνη. Η ανάδειξη των Προέ δρων και Αντιπροέδρων των Ανωτάτων Δικαστηρί ων και του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου θα πρέπει να γίνεται καταρχήν από την Βουλή με αυξημένη πλειοψηφία των 3/5 του όλου αριθμού των Βουλευ τών μετά από γνώμη των Ολομελειών των οικείων Δικαστηρίων και της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου. Σε περίπτωση που δεν μπορεί να επιτευχθεί αυτή η πλειοψηφία από την Βουλή μετά από τρεις ψηφο φορίες τότε την απόφαση θα παίρνει ο ΠτΔ. Το ίδιο κατ’ αναλογία πρέπει να συμβαίνει και με τις Ανε ξάρτητες Διοικητικές Αρχές των οποίων τα μέλη θα πρέπει να επιλέγονται καταρχήν από την Βουλή με την ίδια αυξημένη πλειοψηφία. Επίσης θα πρέπει να ιδρυθεί Συνταγματικό Δικαστήριο, στο οποίο θα υπαχθεί συγκεντρωτικά ο έλεγχος της συνταγματι κότητας (ουσιαστικής και τυπικής) των νόμων και ορισμένες άλλες αρμοδιότητες όσον αφορά δια φορές μεταξύ των οργάνων του Κράτους, το οποίο θα αποτελείται από Δικαστές που θα προέρχονται κατά το ήμισυ από τα Ανώτατα Δικαστήρια και κατά το υπόλοιπο ήμισυ από τον Πανεπιστημιακό και ευ ρύτερα νομικό χώρο. Ο διάχυτος και παρεμπίπτων έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων όπως ασκείται από όλα τα Δικαστήρια, εν τέλει από τα Ανώτατα σε τελευταίο βαθμό, έχει εξαντλήσει τα όριά του. 4. Απεμπλοκή της Βουλής από την προκαταρκτική έρευνα και την άσκηση ποινικής δίωξης κατά Υπουρ γών. Την αρμοδιότητα διενέργειας προκαταρκτικής εξέτασης θα έχει Αντεισαγγελέας του Αρείου, ο οποίος θα ορίζεται με κλήρωση και η άσκηση ποι νικής δίωξης θα διενεργείται από τριμελές όργανο που θα προεδρεύεται από τον Εισαγγελέα του Αρεί ου Πάγου και θα συμμετέχουν δύο Αντεισαγγελείς του Αρείου Πάγου μετά από κλήρωση. 5. Αλλαγή της διαδικασίας αναθεώρησης του Συ

ντάγματος. Η αναθεώρηση θα διενεργείται από μία Βουλή με αυξημένη πλειοψηφία των 2/3 ή των 3/5 του όλου αριθμού των μελών της. 6. Αλλαγή του τρόπου λειτουργίας και έκδοσης απόφασης των εξεταστικών επιτροπών του άρ θρου 68 παρ. 2 Σ. Πόρισμα δεν θα εκδίδουν η πλει οψηφία και οι κομματικές μειοψηφίες αλλά ένα και μοναδικό πόρισμα θα εκδίδει τριμελής επιτροπή, τα μέλη της οποίας θα ορίζονται με απόφαση των 3/5 του όλου αριθμού των μελών της Εξεταστικής Επιτροπής πριν την έναρξη των εργασιών της και θα συμμετέχουν στις εργασίες της Επιτροπής, με βάση το υλικό που θα έχει συλλέξει η Επιτροπή (εξέταση μαρτύρων, έγγραφα, Εκθέσεις Πραγματογνωμοσύ νης κλπ). 7. Όσον αφορά την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων χρήσιμη κρίνεται η αναθεώρηση των άρθρων 4 παρ. 1 και 2 Σ, ούτως ώστε η αρχή της ισότητας και της ισότητας των δύο φύλων να μην αφορά μόνο τους Έλληνες και τις Ελληνίδες αλλά κάθε άνθρωπο, 14 Σ ούτως ώστε να ενταχθεί στην προστασία της ελευθερίας της έκφρασης και του τύπου και το διαδίκτυο και να καταργηθούν ορισμέ νες αναχρονιστικές διατάξεις για τις κατασχέσεις εντύπων, 15 παρ. 1 Σ ούτως ώστε οι προστατευτι κές διατάξεις για τον τύπο να ισχύουν και για την ρα διοφωνία και την τηλεόραση, και 19 Σ ούτως ώστε να οριοθετηθούν πιο συγκεκριμένα οι αρμοδιότη τες μεταξύ της δικαστικής αρχής της παρ. 1 (στην πραγματικότητα του Εισαγγελέα της ΕΥΠ) και της ανεξάρτητης διοικητικής αρχής για την προστασία του απορρήτου των ανταποκρίσεων (στην πραγμα τικότητα της ΑΔΑΕ). Αυτά και πολλά άλλα πρέπει να κάνει η επόμενη συνταγματική αναθεώρηση. Γνωρίζοντας όμως την ελληνική πολιτική πραγματικότητα και τον συσχετι σμό των κοινοβουλευτικών δυνάμεων καλό είναι να κρατάμε μικρό καλάθι.

25

ΜΑΪΟΣ 2025