ΒΟΥΛΗ Επί του ... Περιστυλίου

ΑΡΘΡΑ | ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΛΟΓΟΙ

κατάργησης, διότι θα ενθαρρύνεται η ευθυνοφοβία. Μία λύση είναι η δίωξη να ασκείται από μικτό όργανο (ανώτατων δικαστών και κοινοβουλευτικών), όπως στη Γαλλία. Άλλη, διστακτικότερη λύση θα ήταν, αν διατηρηθεί η εξουσία δίωξης της Βουλής, να γίνεται η επεξεργασία των δικογραφιών και η διενέργεια της προκαταρκτικής εξέτασης από δικαστικούς λει τουργούς. Παραλλήλως, είναι επιτακτική η αλλαγή στον τρόπο επιλογής της λεγόμενης ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Μία λύση είναι η επιλογή των Προέδρων από την Ολομέλεια της Βουλής με πλειοψηφία 2/3 (δίχως να συναριθμείται το παρών). Αν δεν επιτυγχάνεται, η άσκηση καθηκόντων από τους αρχαιότερους δικα στές. Δικαστικός έλεγχος συνταγματικότητας Δεν πρέπει να καταργηθεί ο παρεμπίπτων έλεγχος συνταγματικότητας των νόμων, καθώς μεγάλες αδι κίες εμφανίζονται στη ζωή ενός νομοθετήματος και αναδεικνύονται από όσους αδικούνται. Θα μπορούσε όμως να εισαχθεί σύστημα προληπτικού ελέγχου συνταγματικότητας για ορισμένα ζητήματα που απαιτούν εκ των προτέρων καθαρούς κανόνες (π.χ. εκλογική νομοθεσία ή ορισμένα ζητήματα κοινοβου

λευτικής διαδικασίας). Για παράδειγμα, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ή αριθμός βουλευτών να μπορούν να ασκούν προσφυγή συνταγματικότητας πριν την έκ δοση, ή έστω εντός προθεσμίας από τη δημοσίευση του νόμου. Στην ίδια κατεύθυνση μπορεί να επανεξεταστεί το πρόσφορο του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου ως εκλογοδικείου και ως δικαστηρίου ελέγχου συνταγ ματικότητας. Η κυμαινόμενη σύνθεση, οι συνεχείς καθυστερήσεις λόγω της μικρής θητείας ή της αφυπηρέτησης των προέδρων, και το γεγονός ότι στις εκλογικές ενστάσεις ο Άρειος Πάγος έχει την ευθύνη της ανακήρυξης, μάλλον συνηγορούν στην ανάθεση των οικείων αρμοδιοτήτων στο Συμβούλιο της Επικρατείας (με τη συμμετοχή, όπου προσήκει, καθηγητών της Νομικής). Δικαιώματα Παρά το ότι το Σύνταγμά μας έχει πολλές αρετές, σε σημεία του είναι συντηρητικό, δέσμιο του ορίζο ντα της εποχής σύνταξής του. Ενώ το αμερικανικό σύνταγμα περιέχει μία πρόταση για την ελευθερία της έκφρασης, το δικό μας αφιερώνει ένα από τα εκτενέστερα άρθρα, με πλήθος περιορισμών. Προ βληματικό είναι το άρθρο 106 παρ. 1, το οποίο κα τοχυρώνει ένα οικονομικό σύστημα που υποθάλπει την κρατική πατρωνία. Είναι αναγκαία η αναστροφή αυτής της λογικής και η θέσπιση υποχρέωσης του κράτους να ενθαρρύνει την καινοτομία και να δια σφαλίζει σταθερό και υποστηρικτικό ρυθμιστικό κα θεστώς. Όπως όμως οι οικονομικοί θεσμοί πρέπει να είναι ανοιχτοί, το ίδιο ισχύει για την κοινωνία και τη δημοκρατία. Η ρητή κατοχύρωση της επιστολι κής ψήφου (με δέουσες εγγυήσεις – διαφάνεια και εποπτεία της Δικαιοσύνης) και η καθολική απαγό ρευση των αθέμιτων διακρίσεων στους αστικούς θεσμούς θα συμβάλουν σε αυτή την κατεύθυνση. Τέλος, μπορεί ρητά να οριστεί ότι το Σύνταγμα ερ μηνεύεται σύμφωνα με τις αρχές του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Προϋπόθεση για ευρύχωρη αναθεώρηση είναι η συ ναίνεση στο περιεχόμενο. Μία απόφαση με 180 ψή φους στην πρώτη Βουλή, δίδει λευκή επιταγή στην πλειοψηφία της επόμενης Βουλής, πρακτικώς στον επόμενο Πρωθυπουργό ή, αν τυχόν συντρέξει περί πτωση, στους κυβερνητικούς εταίρους. Επομένως, δέον να εξασφαλιστεί ότι η αναθεωρητική Βουλή θα ενεργήσει με αυξημένη πλειοψηφία, καθώς και ότι αυτό θα εγγραφεί για το μέλλον στο άρθρο 110.

Κώστας Στρατηλάτης Δεκατέσσερις προτάσεις

σεις τις οποίες κρίνω αναγκαίες ή επιθυμητές. Πρώτον, μεταβολή της διαδικασίας εκλογής του/της Προέδρου της Δημοκρατίας, έτσι ώστε η Βουλή να υποχρεούται να επαναλαμβάνει ανά μήνα την τρίτη ψηφοφορία, στην οποία απαιτείται πλειοψηφία τρι ών πέμπτων, έως ότου τέτοια πλειοψηφία σχηματι στεί. Η εν λόγω τροποποίηση απαιτεί και πρόβλεψη για παράταση της θητείας του/της Προέδρου που εκείνη τη στιγμή υπηρετεί μέχρι να ορκιστεί ο/η νέ ο-εκλεγείς/-είσα Πρόεδρος. Δεύτερον, κατάργηση της δυνατότητας «αιτιώδους» διάλυσης της Βουλής (δηλαδή, προκήρυξης πρόω ρων εκλογών) κατόπιν κυβερνητικής πρωτοβουλί ας ή έστω ρητή πρόβλεψη αρμοδιότητας του/της Προέδρου της Δημοκρατίας να αρνηθεί την έκδοση του σχετικού διατάγματος εάν κρίνει ότι η επίκληση εθνικού θέματος είναι προσχηματική. Παράλληλα, θέσπιση υποχρέωσης διορισμού υπηρεσιακής κυ βέρνησης σε αυτές τις περιπτώσεις. Τρίτον, τροποποίηση του άρθρου 42 παρ. 1 Συντ. και πρόβλεψη αρμοδιότητας του/της Προέδρου της Δη μοκρατίας να παραπέμπει νομοσχέδια στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο για έλεγχο «εσωτερικής τυπικής» ή/και ουσιαστικής συνταγματικότητας. Τέταρτον, ρητή πρόβλεψη της εξουσίας του/της Προέδρου της Δημοκρατίας να αρνείται την έκδοση πράξης νομοθετικού περιεχομένου εάν κρίνει ότι δεν συντρέχει εξαιρετικά επείγουσα και απρόβλεπτη ανάγκη αλλά είναι δυνατή η ψήφιση σχετικού νόμου από τη Βουλή.

Αναπληρωτής Καθηγητής Νομικής Σχολής, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, Κύπρος,

Σκοπός της αναθεωρητικής διαδικασίας είναι να συ ζητηθούν διορθώσεις και βελτιώσεις των συνταγμα τικών διατάξεων οι οποίες προβάλλουν ως αναγκαί ες ή επιθυμητές ενόψει των εξελίξεων (θεσμικών, πολιτικών, οικονομικών, τεχνολογικών, ιδεολογικών ή πολιτισμικών, διεθνών, ευρωπαϊκών ή εθνικών), λαμβάνοντας υπόψη και πάγιες διαπιστώσεις από τη λειτουργία των συνταγματικών θεσμών διαχρονικά. Άξονα του αναθεωρητικού διαλόγου μπορούν να απο τελέσουν, μεταξύ άλλων, εναλλακτικές θεωρήσεις για τη συγκερασμένη εκπλήρωση των μη αναθεω ρήσιμων, θεμελιωδών συνταγματικών αρχών (δη μοκρατία, αντιπροσώπευση, κοινοβουλευτική αρχή, διάκριση των εξουσιών, κράτος δικαίου, κοινωνικό κράτος) στην ελληνική Πολιτεία. Η οικονομία του πα ρόντος κειμένου δεν μου επιτρέπει να διατυπώσω τέτοια θεώρηση, προκειμένου να δικαιολογήσω τις προτάσεις μου. Θα υποβάλλω απλώς επιγραμματικά δεκατέσσερις προτάσεις για βελτιώσεις ή διορθώ

Πέμπτον, εισαγωγή νέας παραγράφου στο άρθρο 54 Συντ. στην οποία θα διατυπώνονται ρητά οι συνταγ ματικές αρχές που διέπουν το εκλογικό σύστημα (ισοδυναμία ψήφου, ίσες ευκαιρίες στα πολιτικά κόμματα να συμμετάσχουν στην κυβέρνηση, απο φυγή κατακερματισμού των πολιτικών δυνάμεων που εκπροσωπούνται στη Βουλή και, ενδεχομένως, κυβερνητική σταθερότητα). Πρόβλεψη, παράλληλα, αρμοδιότητας του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου να προχωρά υποχρεωτικά σε προληπτικό έλεγχο συνταγματικότητας τροποποιήσεων του εκλογικού νόμου με γνώμονα τις εν λόγω αρχές.

21

ΜΑΪΟΣ 2025