ΒΟΥΛΗ Επί του ... Περιστυλίου

ΑΦΙΕΡΩΜΑ | ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

ώρησή του, τότε θα πρέπει να έχουμε συγκεκριμένες προσδοκίες από αυτή. Καταρχήν, θα πρέπει να αναθεωρηθούν διατάξεις που έχουν αποδειχθεί αναχρονιστικές και ανεφάρμο στες, κυρίως διότι όταν θεσπίστηκαν, αποσκοπούσαν να καλύψουν συγκυριακές πολιτικές ανάγκες και όχι έναν μακροπρόθεσμο συνταγματικό σχεδιασμό. Τέ τοιες για παράδειγμα είναι το άρθρο 14 παρ. 9 Σ. για την σχέση προμηθευτών του δημοσίου και ιδιοκτη τών ΜΜΕ, όπως και το άρθρο 19 παρ. 3 Σ., το οποίο με την απόλυτη διατύπωσή του υπερκεράστηκε ερμηνευτικά απ’ την νομολογία των δικαστηρίων. Επίσης, σκόπιμη είναι και η αναθεώρηση του άρθρου 16 Σ. προκειμένου να αρθούν οι δεσμεύσεις για την δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων. Η επιλογή της ψήφισης σχετικού νόμου και οι ερμηνευτικές λύσεις που προσπάθησαν να τον υποστηρίξουν αναπόφευ κτα θα οδηγήσουν σε μακροχρόνιες δικαστικές αντι δικίες με απρόβλεπτη κατάληξη. Σημαντικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται στην

υγεία, την παιδεία και την κοινωνική ασφάλιση μπο ρούν να αντιμετωπιστούν με μελετημένες και συναι νετικές νομοθετικές πρωτοβουλίες χωρίς να απαι τείται συνταγματική αναθεώρηση. Επίσης, πρέπει να αποφευχθούν συνταγματικές πρωτοβουλίες που συνδέονται με τον πυρήνα της πολιτικής, όπως η κα τοχύρωση της δημοσιονομική πειθαρχία και κανόνες φορολογικής σταθερότητας, διότι θα υπονομεύσουν την αυστηρότητα του Συντάγματος και το κύρος του καθώς μοιραία θα παραβιάζονται. Επιπλέον, ποιος πιστεύει ότι τα σημαντικά προβλή ματα της δικαιοσύνης -όπως οι μεγάλες καθυστερή σεις στην απονομή της- θα λυθούν αν καταργήσουμε το σύστημα επιλογής της ηγεσίας της από την πολι τική εξουσία, όταν κάτι παρόμοιο ισχύει στα περισ σότερα κράτη; Νέες αλλαγές στον τρόπο εκλογής του ΠτΔ, -μετά την πρόσφατη αναθεώρηση του 2019 που αποσύν δεσε την εκλογή του από την διάλυση της βουλής-, ενδεχομένως από ένα ευρύτερο σώμα εκλεκτόρων διο δημόσιας διαβούλευσης νομοσχεδίων, καθώς και η αυξημένη εμπλοκή της στη νομοθετική διαδικασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ως προς τις εξεταστικές επιτροπές, το προεδρείο να είναι διακομματικό και να αναγνωρίζονται διαδικαστικά δικαιώματα στην μειοψηφία. Τέλος, να κατοχυρωθεί συνταγματικά το διακομματικό προεδρείο της Βουλής, με εγγυήσεις συναινετικής οργάνωσης της διαδικασίας. Στην ίδια κατεύθυνση, πρέπει να καταργηθεί η δυνα τότητα πρόωρης λήξης της βουλευτικής συνόδου. Η σύνοδος να διαρκεί όλο το έτος και η Βουλή να απο φασίζει για σύντομες διακοπές των εργασιών (θέ ρος, εορτές), με την επιφύλαξη έκτακτης συνόδου για κρίσιμο λόγο (με πρωτοβουλία της Κυβέρνησης ή της αντιπολίτευσης). Το ζήτημα είναι σημαντικό διότι εκτός συνόδου δεν μπορούν να ασκηθούν ση μαντικές λειτουργίες (όπως πρόταση δυσπιστίας και πρόταση δίωξης κατά υπουργών). Δεν συνηγορούμε σε κατάργηση της δυνατότητας διάλυσης της Βου λής (δηλαδή πρόωρης λήξης της περιόδου). Αυτό επιχειρήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο και απέτυχε, εγκλωβίζοντας το πολιτικό σύστημα σε ένα διασπα σμένο Κοινοβούλιο που δεν ήθελε να διαλυθεί. Αν θέλουμε σταθερούς εκλογικούς κύκλους, μπορούμε να ενισχύσουμε την προεδρική διάλυση (δηλαδή με ευθύνη του Προέδρου, και όχι της Κυβέρνησης), ή να ορίσουμε ότι, σε περίπτωση διάλυσης, τις εκλογές διεξάγει υπηρεσιακή κυβέρνηση. Πρόεδρος της Δημοκρατίας Ως προς τον Πρόεδρο, σκόπιμο είναι να επανεξετά σουμε μηχανισμούς συναινετικής εκλογής (π.χ. παρά ταση της θητείας του απερχόμενου Προέδρου ενόσω δεν επιτυγχάνεται συναίνεση). Ως προς την μονή θη

θα επιβαρύνει το θεσμό με πρόσθετο πολιτικό βάρος χωρίς να μεταβάλει την ουσία των καθηκόντων του. Τέλος, η έλλειψη πολιτικής αυτοκάθαρσης εκ μέ ρους των κομμάτων και η αδυναμία τους να αντιμε τωπίσουν την διαφθορά στο εσωτερικό τους δεν θα αντιμετωπιστεί με μια ακόμα τροποποίηση του άρθρου 86 περί ποινικής ευθύνης των υπουργών καθώς η προτεινόμενη ανάθεση της σχετικής αρμο διότητας στην τακτική δικαιοσύνη χωρίς πρόσθετες εγγυήσεις θα την εμπλέξει σε πολιτικές αντιδικίες τραυματίζοντας περαιτέρω την ήδη μειωμένη, σε σχέση με το παρελθόν, εμπιστοσύνη των πολιτών σε αυτή. Θεωρούμε ότι στοχευμένες και πρωτίστως συναινε τικές συνταγματικές πρωτοβουλίες αναθεώρησης θα συμβάλλουν, κατά ένα μέτρο, στην ορθολογικό τερη λειτουργία του πολιτεύματος, στην ανάκτηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους θεσμούς του κράτους και στην ενίσχυση της αξιοπιστίας της πο λιτικής.

Νίκος Παπασπύρου Αναθεώρηση με ευρύχωρη στόχευση

Αναπληρωτής καθηγητής συνταγματικού δικαίου, Νομική ΕΚΠΑ

Η αναθεώρηση του Συντάγματος δεν πρέπει να έχει εμβαλωματικό χαρακτήρα, αλλά αρχή και ευρύχωρη στόχευση: ένα ορθολογικό κράτος που τιθασεύει τα αυταρχικά ένστικτα και επενδύει στην ήπια ισχύ. Και μία ανοιχτή και συμπεριληπτική κοινωνία. Θέτουμε στο διάλογο τις ακόλουθες σκέψεις: Κοινοβούλιο Στη λειτουργία του Κοινοβουλίου, βασική μέριμνα δέον να είναι η ενίσχυση της διαφάνειας, του εξορ θολογισμού, και της δομημένης και αποτελεσματι κής αντιπαράθεσης - δίχως όμως κωλυσιεργία και αυτοπαγίδευση. Σε αυτό το πλαίσιο, μπορεί να τεθεί υποχρεωτική προθεσμία για τη δεύτερη ανάγνωση των νομοσχεδίων και να οριστεί ότι νόμοι που ψη φίζονται με κατεπείγουσα διαδικασία έχουν περιο ρισμένη χρονική ισχύ, ώστε να επανεξετάζονται υπό ώριμες συνθήκες. Ειδική ρύθμιση πρέπει να γίνει για τις εκπρόθεσμες τροπολογίες, διότι συνιστούν μορφή νομοθέτησης χειρότερη της κατεπείγουσας διαδικασίας. Μπορεί να οριστεί ότι, με ποινή ακυρό τητας, δεν εισάγεται προς ψήφιση τροπολογία δίχως προηγούμενη επεξεργασία από διαρκή επιτροπή. Χρήσιμη είναι η ενημέρωση της Βουλής ήδη στο στά

τεία, υπάρχουν επιχειρήματα ένθεν κακείθεν. Ο Πρό εδρος θα αισθάνεται πιο ανεξάρτητος. Όμως, δεν θα υπόκειται σε αξιολόγηση και, επιπλέον, το πολιτικό σύστημα θα τον αντιμετωπίζει ως αναλώσιμο. Εφόσον καταστεί συναινετική η διαδικασία εκλο γής, να αναζητήσουμε ήπια ενίσχυση του ρόλου. Για παράδειγμα, να έχει τη δυνατότητα ο Πρόεδρος, με το λόγο του ή τη σύγκληση συμβουλίου αρχηγών, να συγκρατεί διχαστικές τάσεις του πολιτικού συστή ματος και να ενθαρρύνει την πολιτική συνδιαλλαγή. Σχέση πολιτικού συστήματος-Δικαιοσύνης Η αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος θα ενισχυθεί με την τροποποίηση του άρθρου 86Σ για την ποινι κή ευθύνη υπουργών. Δεν συνηγορούμε υπέρ της

20 ΤΕΥΧΟΣ_ 093