ΒΟΥΛΗ Επί του ... Περιστυλίου

ΑΡΘΡΑ | ΠΡΩΗΝ ΥΠΟΥΡΓΟΙ

εφαρμοστεί με επιτυχία. Το ερώτημα λοιπόν που τίθεται σήμερα είναι «Πόσο αναγκαία είναι μια νέα Αναθεώρηση του Συντάγ ματος; Τι εκκρεμότητες έχουν απομείνει από την προηγούμενη αναθεωρητική διαδικασία; Τι νέες προκλήσεις έχουν προκύψει που χρήζουν συνταγ ματικής αντιμετώπισης; Είναι καλό να αναθεω ρούμε τόσο συχνά το Σύνταγμα μας;» Ένα Σύνταγμα κατά την κυρίαρχη άποψη δεν πρέ πει να αναθεωρείται ούτε γρήγορα, ούτε εύκολα. Δεν πρέπει να εξαντλείται σε λεπτομέρειες, αλλά να είναι γενικό και αφαιρετικό. Πρέπει να κατοχυ ρώνει θεμελιώδεις αξίες και να εξουσιοδοτεί τον κοινό νομοθέτη να εξειδικεύσει ή να περιορίσει δι καιώματα προστατεύοντας όμως πάντα τον σκληρό τους πυρήνα. Άλλωστε ο κοινός νομοθέτης είναι πιο γρήγορος και πιο ευέλικτος, επομένως μπορεί να παρακολουθήσει ευκολότερα από τον συνταγματικό νομοθέτη τις εξελίξεις (τεχνολογικές, κοινωνικές, επιστημονικές, οικονομικές, πολιτικές, διεθνείς…) και να προσαρμοστεί σε αυτές. Παρόλα αυτά, όπως διαφάνηκε κατά την τελευταία αναθεωρητική δια δικασία, υπάρχουν ζητήματα που θα έπρεπε ίσως να αναθεωρηθούν διευκολύνοντας την προσαρμο γή της Ελλάδας στο διεθνές ανταγωνιστικό περι βάλλον, χωρίς όμως να καταστρέφουν το DNA του αξιακού κώδικα και τις ιδιαιτερότητες της εθνικής πολιτιστικής της ταυτότητας. Ένα χαρακτηριστικό ζήτημα που αφορά την αξιακή μας ταυτότητα και τη συνταγματική μας παράδοση που κατά τη γνώμη μου δεν πρέπει να ανοίξει είναι ο διαχωρισμός Κράτους - Εκκλησίας έτσι όπως το εννοούν όσοι από την Αριστερά το πρότειναν στην αναθεώρηση του 2019. Μια τέτοια πρωτοβουλία μπορεί να διχάσει πολώνοντας την κοινωνία και ευνοώντας την ενίσχυση των άκρων στην παρούσα συγκυρία, διότι οι προτείνοντες αυτό το διαχωρισμό, παρότι επικαλούνται ένα «θρησκευτικά ουδέτερο» κράτος, επί της ουσίας προωθούν ένα κράτος «θρη σκευτικά αδιάφορο». Κάτι τέτοιο είναι παντελώς ξένο με την Ελληνική συνταγματική παράδοση και την ιστορία. Οι ρόλοι Εκκλησίας και Πολιτείας στην ελληνική συνταγματική τάξη είναι διακριτοί και σαφώς οριοθετημένοι, διαμορφώθηκαν μέσα από την εθνική μας ιστορία και προσδιόρισαν θετικά τις εξελίξεις. Δεν υπάρχει λοιπόν κανένας απολύτως λόγος να ανακινηθεί ένα τέτοιο ζήτημα. Αντίθετα κρίνονται αναγκαίες οι αλλαγές σε άλλα ζητήματα που μπορεί να διευκολύνουν προετοιμά ζοντας τη δημοκρατία μας να αντιμετωπίσει απο τελεσματικά τις νέες προκλήσεις του μέλλοντος. Ενδεικτικά αναφέρω κάποιες προτάσεις αλλαγών σε άρθρα που αφορούν στην προστασία των δικαιω μάτων ενόψει νέων απειλών και προκλήσεων, στη θωράκιση της πολιτιστικής μας ταυτότητας ενόψει της παγκοσμιοποίησης, στην βελτίωση της ποιότη τας και της λειτουργικότητας της δημοκρατίας μας και στην ενίσχυση της πραγματικής μας οικονομίας

και της εθνικής ασφάλειας. Συγκεκριμένα:

βαλλοντικά ισοδύναμα. Η ενίσχυση της αρχής των ελέγχων και των ισορ ροπιών μπορεί να επιτευχθεί με την αναβάθμιση του ρόλου του Κοινοβουλίου που περνά μέσα από την αναβάθμιση του ρόλου του ίδιου του Βουλευτή. Η παρουσία πολλών κομμάτων στην Βουλή αναμφι σβήτητα δημιουργεί την ανάγκη αναμόρφωσης του Κανονισμού της Βουλής, ώστε να μην περιορίζεται ο Κοινοβουλευτικός σε ρόλο χειροκροτητή. Ο Βουλευ τής πρέπει να έχει περισσότερο χρόνο παρέμβασης και αυξημένη εξουσία ελέγχου των κυβερνητικών πράξεων ή της διοίκησης. Ο πρωθυπουργικός χαρακτήρας του Πολιτεύμα τος μπορεί να περιοριστεί μέσα από τη λειτουργία της εσωκομματικής δημοκρατίας , ώστε να λει τουργούν ως κόμματα αρχών και όχι ως αρχηγικά. Μια ειδική αναφορά στο άρθρο 29 συνοδευόμενη από σχετική επιφύλαξη νόμου θα διευκόλυνε μια τέτοια διευθέτηση, ώστε να μην εμφανίζονται περι πτώσεις ακραίων κομμάτων (Χρυσή Αυγή) που δεν μπορούν να ελεγχθούν, ούτε εσωκομματικά φαινό μενα λειτουργικής διάλυσης (ΣΥΡΙΖΑ) που οδηγούν σε αυθαιρεσίες. Όση περισσότερη δημοκρατία δια σφαλίζεται μέσα στα κόμματα, τόσο καλύτερη θα γίνεται η δημοκρατία των κομμάτων αποκαθιστώ ντας την αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος και την εμπιστοσύνη των πολιτών. Επειδή ο επιχειρησιακός χρόνος που απαιτείται για μία μεταρρύθμιση είναι μεγαλύτερος συνήθως από τον πολιτικό χρόνο, η παράταση της κοινοβουλευ τικής περιόδου από 4 χρόνια κατά το άρθρο 53 σε 5 χρόνια θα μπορούσε να διασφαλίσει μεγαλύτερη πολιτική σταθερότητα, χαμηλότερο κόστος λει τουργίας της δημοκρατίας και θα αύξανε την απο τελεσματικότητα της οποιασδήποτε Κυβέρνησης που θα είχε επαρκή χρόνο για να ολοκληρώσει το πρόγραμμα της. Η συζήτηση που θα ξεκινήσει για την επόμενη ανα θεώρηση πρέπει αναμφίβολα να λάβει υπόψιν της τις διεθνείς εξελίξεις, οι οποίες θα επηρεάσουν και την εσωτερική έννομη τάξη, διότι σχετίζονται απόλυτα τόσο με την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όσο και με τη λειτουργία της δημο κρατίας και του κράτους δικαίου. Ο Κανονισμός της ΕΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη για παράδειγμα καθώς και η Σύμβαση Πλαίσιο για την Τεχνητή Νοη μοσύνη που προετοιμάζει αντίστοιχα το Συμβούλιο της Ευρώπης είναι νομικά κείμενα που θα αποτελέ σουν σύντομα υπερεθνικό δίκαιο που δεν γνωρίζει γεωγραφικά όρια στην εφαρμογή του. Σε κάθε πε ρίπτωση όμως η ενσωμάτωση τους στο εσωτερικό δίκαιο είναι αναγκαίο να περάσει μέσα από το αξι ακό φίλτρο της δημοκρατικής νομιμοποίησης του Ελληνικού Συντάγματος, το οποίο πρέπει να είναι έτοιμο να κεφαλαιοποιήσει κάθε θετικό της σύγ χρονης τεχνολογίας ή της επιστήμης αντιμετωπί ζοντας παράλληλα κάθε απειλή ή κίνδυνο που αυτή η εξέλιξη φέρνει μαζί της.

Αναθεώρηση του άρθρου 16 και η προώθηση της συνύπαρξης Δημόσιου και Μη Κρατικού Πανε πιστημίου με στόχο την βελτίωση της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης, τη διασφάλιση πε ρισσότερων μορφωτικών ευκαιριών για όλους, τον επαναπατρισμό ελλήνων φοιτητών, ερευνητών και ακαδημαϊκών που θα φέρουν φρέσκια τεχνογνωσία και σύγχρονη νοοτροπία και φυσικά την προσέλκυση ξένων φοιτητών που θα καταστήσουν την Ελλάδα δι εθνές εκπαιδευτικό κέντρο δημιουργώντας έτσι μία νέα πηγή εσόδων για την οικονομία και ένα σύγχρονο διεθνές δίκτυο φιλελληνισμού. Στο άρθρο 16 επίσης θα μπορούσε να υιοθετηθεί ει δική διάταξη για την προστασία και τη διάδοση της Ελληνικής γλώσσας κατά το πρότυπο του Γαλλικού Συντάγματος, διότι αυτή αποτελεί αναπόσπαστο μο ναδικό στοιχείο της εθνικής μας ταυτότητας, χρή σιμο εργαλείο για την επανασύνδεση με τον Οικου μενικό Ελληνισμό και τη δημιουργία ενός σύγχρονου Φιλελληνικού Ρεύματος που είναι πολύτιμο για την προώθηση των εθνικών μας δικαίων, την προσέλκυ ση τουριστικού και επενδυτικού ενδιαφέροντος, την εξωστρέφεια της οικονομίας μας και την άσκηση πο λιτιστικής και εκπαιδευτικής διπλωματίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Γαλλία δημιούργησε ακόμα και διεθνή οργανισμό για τη διάδοση της γλώσσας της, τον Οργανισμό Γαλλοφωνίας. Η θεσμοθέτηση ειδικού άρθρου ή προσθήκη σχετι κής διάταξης στο άρθρο 5Α που θα προβλέπει την αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της Τεχνητής Νο ημοσύνης και θα εγγυάται παράλληλα την προστα σία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατί ας και του κράτους δικαίου από τους κινδύνους που προκαλεί η γενικευμένη χρήση της. Στη νέα αυτή δι άταξη πρέπει να λαμβάνεται υπόψιν τόσο ο Ευρωπα ϊκός Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη όσο και η αντίστοιχη Σύμβαση Πλαίσιο που προετοιμάζεται από το Συμβούλιο της Ευρώπης για να υπογραφεί όχι μόνο από τα 46 κράτη μέλη αλλά και από άλλα σημα ντικά κράτη, όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Αργεντινή κλπ. Η σχετική συζήτηση που θα ξεκινή σει θα θέσει σημαντικά ζητήματα ψηφιακού συνταγ ματισμού η επίλυση των οποίων απαιτεί τη διεθνή εναρμόνιση των εθνικών συνταγμάτων. Στο άρθρο 14 θα μπορούσε να προστεθεί διάταξη που θα προστατεύει την ανεξαρτησία γνώμης του δημοσιογράφου έναντι του εργοδότη του, ώστε να αποκατασταθεί θεσμικά η ποιότητα της ενημέρω σης, το κύρος του δημοσιογραφικού λειτουργήμα τος και να αποτραπούν φαινόμενα ολιγοπωλιακής και κατευθυνόμενης ενημέρωσης που εμφανίζονται τα τελευταία χρόνια κυρίως στον ηλεκτρονικό τύπο. Ειδική αναφορά θα μπορούσε να γίνει στο άρθρο 24 για την κλιματική αλλαγή και τις επιπτώσεις της, με προσθήκες που αφορούν πιο πρακτικά ζη τήματα, όπως η δυναμική πολεοδομία και τα περι

13

ΜΑΪΟΣ 2025