ΒΟΥΛΗ Επί του ... Περιστυλίου

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ | ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Τα αίτια της κρίσης της οθωμανικής αυτοκρατορίας κατά την κοσμοαντίληψη του Ιωάννη Καποδίστρια και η ελληνική επανάσταση

Βανέσσα Ντόμη | ΦΙΛΌΛΟΓΟΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΕΠΙΣΤΉΜΟΝΑΣ, ΜΈΛΟΣ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΊΑΣ ΚΟΣΜΟΣΥΣΤΗΜΙΚΉΣ ΓΝΩΣΙΟΛΟΓΊΑΣ Ο Καποδίστριας προκειμένου να σταθμί σει τις προϋποθέσεις και τη στρατηγική της επανάστασης προέβη σε μία εμπε ριστατωμένη αποτίμηση του ευρωπαϊκού πε ριβάλλοντος, της στρατηγικής των Δυνάμεων, των δυνατοτήτων του ελληνισμού αλλά και της κατάστασης στην οποία ευρίσκετο η οθωμανική αυτοκρατορία. διορατική εκτίμηση του Καποδίστρια ότι η κρίση της οθωμανικής αυτοκρατορίας είναι ενδογε νής, γι’ αυτό και απόλυτη. Στην αποσύνθεσή της συμβάλλουν εξωγενείς παράγοντες, που όμως απλώς επιτείνουν, δεν προκαλούν την πτώση. Η παρακμή αποδίδεται ουσιωδώς στη φύση της αυτοκρατορίας ως ασιατικής δεσποτείας και στη συνακόλουθη αδυναμία της να αντλήσει δημιουργικά, αν όχι να ευθυγραμμιστεί, με τον αναδυόμενο στην Ευρώπη ανθρωποκεντρικό κό σμο, γεγονός που θα προκαλούσε αναπόφευκτα τη μεθάρμοσή της. Με βάση την κοσμοαντίληψη του Καποδίστρια, ο ελληνικός κόσμος αποτε Σε ό,τι αφορά στην τελευταία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι διένυε μη ανατάξιμη κρίση, γε γονός που όφειλε να αναλυθεί σε βάθος και να συνεκτιμηθεί για τη διεξαγωγή του αγώνα. Η προσέγγισή μου αποσκοπεί να παρουσιάσει τη

λούσε μία ανθρωποκεντρική και γι’ αυτό εθνική οντότητα, άκρως ανταγωνιστική στην οθωμανι κή αυτοκρατορία και από κάθε άποψη ασύμβατη με τον δεσποτικό της χαρακτήρα. Η προσέγγιση του Καποδίστρια αντιδιαστέλ λεται απολύτως προς την κοραϊκή άποψη η οποία κατέτασσε τον ελληνικό κόσμο σε ένα καθεστώς κατώτερο της δυτικής φεουδαρχίας, γεγονός που τον ενέγραφε σε δυσμενή θέση όχι μόνο στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών πραγμάτων αλλά και της οθωμανικής δεσποτείας. Για τον Καποδίστρια η ηγετική θέση του ελληνισμού σε μια ευρύτερη περιοχή που κάλυπτε τη μέση και

80 ΤΕΥΧΟΣ_ 093